Hoe bewaak je je grenzen en voorkom je uitputting?

Hoe zorg ik dat ik niet over mijn grenzen ga? Hoe blijf ik in balans en voorkom ik uitputting? Iedereen die zich weleens uitgeput voelt of heeft gevoeld zal deze vragen herkennen. Recent ging ik over mijn eigen grenzen heen, waardoor ik me afvroeg hoe het toch komt dat uitputting zo’n veelvoorkomend fenomeen is en hoe het te voorkomen is. In het artikel ‘Wat maakt dat je aan jezelf voorbij gaat en uitgeput raakt’ beschrijf ik de vele oorzaken.  In dit artikel ga ik in op wat je kunt doen om uitputting te voorkomen. Gelukkig zijn er niet alleen veel oorzaken, maar ook veel dingen die je kunt doen om te zorgen dat je in balans blijft.

Hoe bewaak je je grenzen en voorkom je uitputting?

Leg de grens niet pas bij uitputting

Natuurlijk wil je uitputting voorkomen, maar is het eigenlijk niet nodig de grens van wat acceptabel aan te scherpen? Welk stadium voorafgaand aan uitputting is, als je heel eerlijk bent, eigenlijk ook al niet oké? Voordat je uitgeput bent, voel je je misschien langere tijd vermoeid of gestrest. Je kunt dan nog een tijdje door op je reserves, maar dat is natuurlijk niet gezond en zorgt dat je verder van huis raakt. Spreek met jezelf een nieuwe grens af en zorg dat deze grens duidelijk voor je is. Bijvoorbeeld: als ik een paar nachten achter elkaar slecht slaap door stressgedachten is het tijd om in te grijpen.

Herken de signalen

Welke signalen wijzen er op dat je over jouw grens heen bent gegaan of dicht in de buurt komt? Het is belangrijk dat je weet en voelt wat er dan bij je gebeurt. Uitputting is er nooit zomaar opeens, er gaan altijd signalen aan vooraf. Er kan sprake zijn van lichamelijke, emotionele en mentale signalen. Bijvoorbeeld:

Fysieke signalen
  • Verhoogde spierspanning
  • Gejaagde en/of hoge ademhaling
  • Hartkloppingen
Emotionele signalen
  • Een kort lontje hebben
  • Je emotioneel niet stabiel voelen
  • Alles komt ‘hard’ binnen
Mentale signalen
  • Verminderd concentratievermogen
  • Moeite hebben met overzicht houden
  • Minder creatieve flow

Maak een overzicht van signalen die jouw lichaam, gevoelsleven en geest geven. Ze zijn misschien vervelend, maar helpen je jouw grens te bewaken! Als je veel in je hoofd zit en het lastig vindt te voelen, is het extra belangrijk dat je (opnieuw) leert luisteren naar de signalen die je gevoel en lichaam je geven.

Manieren om te ontspannen

Als je signaleert dat het tijd is om in te grijpen, wat zijn dan goede manieren om te ontspannen? Hier is geen standaard lijstje voor, omdat het voor iedereen anders kan werken. De een heeft baat bij sport, de ander bij luieren en weer een ander bij iets heel anders. Als je geneigd bent om jezelf uit te putten is er een grote kans dat je niet goed naar je lichaam luistert, daarom is het juist zo belangrijk dat je zelf gaat voelen wat je nodig hebt. Mogelijke manieren zijn: beweging (van rustig wandelen tot intensief sporten), meditatie, yoga, je hart luchten bij iemand, het van je af schrijven, een lachfilm kijken, een massage en creatieve expressie. Het is daarnaast raadzaam te zorgen voor minder prikkels, zeker als je ‘prikkelgevoelig’ bent. Eerder schreef ik daar dit artikel over: Eerste hulp bij overprikkeling.

Onderzoek je overtuigingen

Overtuigingen zijn heel bepalend voor je kijk op de wereld en jouw rol daarin. Als je geneigd bent over je grens te gaan loont het te onderzoeken welke overtuigingen maken dat je niet op tijd rust pakt. Overtuigingen gaan bijvoorbeeld over: hoe je je hoort te gedragen, de verhouding tussen jou en de ander en hoe het hoort of werkt in het algemeen. Hieronder wat voorbeelden van overtuigingen die kunnen belemmeren:

  • Ik mag pas ontspannen als alles af is
  • Het is nooit goed genoeg
  • Ik ben de enige die het kan
Goed nieuws: overtuigingen zijn meestal niet waar

En ga zo maar door. Dit soort overtuigingen heeft een flinke invloed op je mindset en op de balans tussen inspanning en ontspanning. Het goede nieuws is dat alhoewel overtuigingen waar kunnen lijken, ze meestal niet waar zijn. Kies maar eens een overtuiging die voor jou heel waar voelt. Kan je bewijzen dat het waar is? Is het mogelijk dat het door andere mensen tegengesproken wordt? Weet je 100% zeker dat het waar is? En als vervolg hierop: is het mogelijk dat de gedachte zowel waar als onwaar is?

Positief ombuigen

Als je antwoord ‘ja’ is, is het tijd voor de volgende stap. Welk gevoel geeft de overtuiging je? Hoe zou je je voelen als je de overtuiging niet zou hebben? Als je antwoord is dat je je fijner zou voelen zonder de overtuiging volgt de laatste stap: het zodanig ombuigen dat de overtuiging je geen vervelend maar neutraal of positief gevoel geeft. Als je kijkt naar de voorbeelden die ik hierboven heb gebruikt kom je bijvoorbeeld uit op:

  • Ik mag ontspannen
  • Ik ben goed genoeg
  • Anderen kunnen het misschien ook als ik ze een kans geef

Er zijn altijd meerdere variaties mogelijk. Het gaat erom een ombuiging te vinden die jou ruimte geeft om het rustiger aan te doen. Deze manier van je gedachten onderzoeken is trouwens bedacht door Katie Byron. Ik heb er zelf een draai aan gegeven op basis van mijn eigen werk.

Verantwoordelijkheid dragen

Draag je eigenlijk wel wat je hoort te dragen, of draag je ook verantwoordelijkheid die niet bij jou hoort te liggen? Je kan hierbij denken aan praktische, zichtbare taken en aan minder zichtbare taken, zoals het zorg dragen dat iedereen zich prettig voelt. Met name vrouwen zijn geneigd voor anderen te dragen en zorgen. Draagkracht is een mooie eigenschap, maar de valkuil is dat je teveel op je schouders neemt. Besef dat je evengoed mag dragen als overdragen en leunen. Bovendien: verantwoordelijkheid overnemen betekent óók dat de ander niet de kans krijgt het zelf te doen. Je kunt je afvragen of je dan werkelijk helpt. Voor de empathische mensen onder ons is het verder goed te beseffen dat je uiteindelijk alleen verantwoordelijk bent voor je eigen gevoelsleven, niet voor dat van een ander.

Ik wens je een prettige balans toe.

Verder lezen? Deze blogs vind je misschien ook interessant:

Liefs, Jojanneke
Intuïtief Life coach | Hart & Ziel Coaching | Den Haag

Nieuwe blogs ontvangen in je inbox | Archief met alle blogs 

Facebooktwittergoogle_pluslinkedin

4 thoughts on “Hoe bewaak je je grenzen en voorkom je uitputting?

  1. Ilse says:

    Mooi artikel weer. Bij mij is n duidelijk signaal dat ik minder kan hebben, snel geirriteerd ben, op iedereen (m.n. In t verkeer) commentaar heb. Of ik dan direct luister naar deze signalen….soms 😬. Vaak heb ik dan inderdaad overtuigingen die ervoor zorgen dat ik toch doorga of dat ik denk ‘als ik dit nu afmaak en dat en dat, dan mag ik ontspannen’ alsof iets ooit af is haha, dus work in progress nog. Ik ga t artikel zeker bewaren en af en toe lezen als reminder. In het AD van vandaag werd toevallig Byron Katie geciteerd door David&Arjan die wel mooi aansluit bij jouw stukje over verantwoordelijkheid. “Wiens zaak is dit eigenlijk?” Dat er volgens haar maar 3 zaken bestaan, die van jezelf, die van n ander en die van God (alles wat buiten onze menselijke macht ligt). Het grote probleem is volgens haar dat mensen de neiging hebben zich bezig te houden met dingen die niet hun zaak zijn. En aansluitend dus de vraag wie er over blijft om jouw leven te leiden als jezelf bezig bent met andermans leven? ‘Grappig’ hoe ik beide stukken op dezelfde dag tegenkom en lees, hoe ze mooi op elkaar aansluiten hoe goed ze op dit moment ook toepasbaar zijn 😊

    • Dank je wel Ilse!

      Dat is inderdaad een duidelijk signaal. Ik denk herkenbaar trouwens voor velen 😉 Ik kan zelf ook een korter lontje krijgen als ik aan mijn grenzen voorbij ga. Eigenlijk heb ik dan gewoon nodig dat ik wat liever ben voor mezelf. Herken je dat? En wat zou het fijn zijn als alles werkelijk een keer af zou zijn, zodat we legitiem kunnen ontspannen! De realiteit is echter dat er altijd wel een klusje wacht, waardoor we het ontspannen blijven uitstellen. De grootste uitdaging zit daarom denk ik in het anders denken over ontspanning. Niet als iets wat we verdienen ‘als’, maar iets wat we verdienen, zonder als en met punt. Bijzonder hoe dit onderwerp op meerdere wijzen op je pad komt. Die vraag van Katie is een goeie inderdaad, dank dat je hem noemt.

      Fijn weekend!

      Liefs Jojanneke

  2. Ilse van der List says:

    Hoi Jojanneke,
    Dat herken ik zeker, dat ik dan wat liever voor mezelf zou moeten zijn. In de workshop kwam het ontspannen ook al naar voren bij de oefening “ik moet omzetten naar ik mag”. Die nieuwe zinnen lees ik af en toe na, want inderdaad klusjes zijn nooit af, als je daarop moet wachten voor je kunt ontspannen….dan kom ik er pas aan toe als ik overlijdt ;-P
    Jij ook fijn weekend!
    liefs Ilse

    • Haha, inderdaad Ilse 😉 Mooi dat je verder aan de slag bent gegaan met de oefening omtrent moeten en mogen, dat kan hier zeker bij helpen!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *